Ο πολιτισμός των Ιθαγενών Kuna

Οι ιθαγενείς Kuna: τόπος, ιστορία, παραδόσεις


Οι ινδιάνοι Kuna (ή Guna) είναι αυτόχθονες κάτοικοι του Παναμά και της Κολομβίας. Για την ακρίβεια αποτελούν μία από τις τρεις μεγαλύτερες ομάδες ιθαγενών πληθυσμών του Παναμά. Σήμερα οι περισσότεροι Kuna κατοικούν στην "κομάρκα" San Blas ενώ μικρές ομάδες κατοικούν διάσπαρτες σε κοινότητες και χωριά του Παναμά και της Κολομβίας. Η κομάρκα San Blas περιλαμβάνει μια στενή λωρίδα ζούγκλας στην ηπειρωτική χώρα και περίπου 360 μικρά νησιά στη Καραϊβική θάλασσά. 

Οι Kuna κατοικούν σε 55 περίπου νησιά και σε 10 κοινότητες στην ηπειρωτική χώρα. Η περιοχή εκτός από San Blas ονομάζεται και Kuna Yala (δηλαδή γη των Kuna). Η μετακινήσεις μεταξύ των νησιών και της ακτογραμμής γίνονται με κανό, με βάρκες, κτλ. Κάθε κανό κατασκευάζεται από έναν και μόνο κορμό δέντρου. Στα νησιά San Blas δεν υπάρχει νερό και έτσι οι κάτοικοι μετακινούνται σε καθημερινή βάση προς τα ποτάμια της ηπειρωτικής χώρας για να προμηθευτούν φρέσκο νερό. 
Παναμάς, νησιά σαν μπλας, νησιά καραϊβικής, καραϊβική,


Οι Ινδιάνοι Kuna κατοικούν στην "κομάρκα" San Blas ή Kuna Yala. που βρίσκεται κατά μήκος των Βορειοανατολικών ακτών του Παναμά. Η "κομάρκα" περιλαμβάνει το αρχιπέλαγος των νησιών San Blas και μια λεπτή λωρίδα γης στην ηπειρωτική χώρα. Photo: Google maps. 



Mapa de Panamá

Οι ιθαγενείς ζουν στην περιοχή Kuna Yala τα τελευταία 150-200 χρόνια. Μέχρι τις αρχές του 1800 τα νησιά ήταν ακατοίκητα με εξαίρεση τις επισκέψεις των πειρατών που χρησιμοποιούσαν τα νησιά ως κρυψώνες. Οι ακριβείς λόγοι κατοίκησης των νησιών από τους ιθαγενείς δεν είναι γνωστοί. Ωστόσο, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, οι Kuna μετανάστευσαν από την Κολομβία προς τα βουνά Darien στα τέλη του 16ου αιώνα, προκειμένου να αποφύγουν επιθέσεις από άλλες φυλές ιθαγενών. Αργότερα μετανάστευσαν προς την ακτογραμμή και στη συνέχεια στα νησιά, είτε για να αποφύγουν τους Ισπανούς κατακτητές είτε άλλες φυλές Ινδιάνων ή απλά για να βρουν ένα καλύτερο μέρος διαβίωσης χωρίς έντομα και μεταδοτικές ασθένειες. Επιπλέον, τα νησιά εξυπηρετούσαν καλύτερα τις εμπορικές συναλλαγές. 


Η φυλή Kuna έχει μόνο προφορικό λόγο και μέχρι πρόσφατα η γλώσσα τους δεν ήταν γραμμένη πουθενά. Η γλώσσα Kuna είναι μια ντόπια γλώσσα της Αμερικής που ανήκει στην ευρύτερη ομάδα των γλωσσών Chibchan

Οι Kuna είναι "ανιμιστές". Οι μικρές κούκλες "nuchus" σκαλισμένες σε ξύλο μπάλσα προστατεύουν τους Kuna από τα κακά πνεύματα. Η κοινωνία τους είναι μητριαρχική. Ο νεαρός άντρας μετά το γάμο ζει στο σπίτι της πεθεράς του. Επίσης, οι Kuna έχουν υψηλό ποσοστό αλμπινισμού, πιθανώς λόγω των γάμων μεταξύ συγγενών. Άλλωστε, σε ένα νησί οι περισσότεροι κάτοικοι έχουν συγγενική σχέση μεταξύ τους. 

Σύμφωνα με τις τοπικές παραδόσεις, οι αλμπίνοι θεωρούνται ιδιαίτεροι άνθρωποι που έχουν το καθήκον να προστατεύουν το φεγγάρι από ενα δράκο κατά τη διάρκεια της έκλειψης. Οι αλμπίνοι δεν μπορούν να συμμετέχουν στις καθημερινές εργασίες λόγω της ευαισθησίας τους στον ήλιο και για αυτό ασχολούνται με "γυναικείες" δουλειές, ακόμα και με τη δημιουργία εργοχείρων mola. 


Η παραδοσιακή στολή των Kuna. 
Η μπλούζα mola με τα δύο πολύχρωμα εργόχειρα στο εμπρός και στο πίσω μέρος αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο της παραδοσιακής στολής των γυναικών Kuna. Τη στολή συμπληρώνει μια βαμβακερή φούστα με μπλέ μοτίβα (saburet), που τυλίγεται γύρω από το σώμα. Η συγκεκριμένη φούστα είναι μακριά, φτάνει μέχρι τη γάμπα ή τον αστράγαλο και το χρώμα της είναι συνήθως σκούρο μπλε με πράσινες και κίτρινες λεπτομέρειες. 

Οι παντρεμένες γυναίκες φορούν μια μαντίλα σε κόκκινο και κίτρινο χρώμα. Όταν δεν τη φορούν στο κεφάλι την έχουν ριγμένη στους ώμους του. Στο βιβλίο "Mola Making" της Charlotte Patera αναφέρεται ότι το μαντίλι αυτό το φορούν οι ντροπαλές γυναίκες για να φλερτάρουν. 

Στη μύτη, ανάμεσα στα ρουθούνια, φορούν ένα χρυσό δαχτυλίδι (olasu) και στα αυτιά κρεμούν σκουλαρίκια (dulemor) σε σχήμα δίσκων. Συχνά σχεδιάζουν μια κατακόρυφη γραμμή πάνω στη μύτη. Στους αστραγάλους και στους καρπούς φορούν βραχιόλια από χάντρες (wini beads). Περιστασιακά φορούν κολιέ, χρυσά ή με χάντρες. 

Οι άντρες Kuna, δεν έχουν παραδοσιακή στολή και φορούν ρούχα όμοια με αυτά του δυτικού κόσμου. Ωστόσο, οι γυναίκες συνεχίζουν να φορούν την παραδοσιακή τους στολή τόσο σε καθημερινή βάση όσο και σε εξαιρετικές περιπτώσεις.  
Πηγή εικόνας:Wikimedia 
Η σημασία της τεχνικής Mola στην κοινωνία των Kuna. 
Η παράδοση λέει ότι στην τεχνική mola οφείλεται σε μεγάλο βαθμό το καθεστώς ανεξαρτησίας που κατάφεραν να αποκτήσουν οι Kuna, όσον αφορά στη διοίκηση της κομάρκας San Blas. Παλαιότερα, η κυβέρνηση του Παναμά επιχείρησε να εκσυγχρονίσει του ιθαγενείς απαγορεύοντας τα έθιμά, τη χρήση της γλώσσας τους αλλά και την παραδοσιακή στολή. Εξαιτίας των απαγορεύσεων αυτών, ξέσπασε κίνημα αντίδρασης που κορυφώθηκε με την εξέγερση του 1925. Μετά από σκληρές μάχες η κυβέρνηση του Παναμά αναγκάστηκε να παραχωρήσει ανεξαρτησία στη περιοχή kuna Yala. 

Η ικανότητα να δημιουργεί μια γυναίκα ένα περίτεχνο mola αποτελεί μεγάλη τιμή και προσδίδει κύρος ανάμεσα στις γυναίκες της φυλής. Ωστόσο, λόγω των τουριστών οι κάτοικοι  προσάρμοσαν σταδιακά πολλές από τις συνήθειές τους (γιορτές, τελετουργικά, χορούς, παραδόσεις, λαϊκές τέχνες) στις επιθυμίες και κυρίως στις προσδοκίες των τουριστών. Η τεχνική Mola μεταλλάχθηκε από μια λαϊκή και χρηστική τέχνη σε μια εμπορική τέχνη, χάνοντας μεγάλο μέρος της σημασίας της. Ωστόσο, συνεχίζει να αποτελεί μια πρωτότυπη τεχνική, ένα σύμβολο του πολιτισμού και της ταυτότητας των Ινδιάνων Kuna. 

Mola και δοξασίες 

Σύμφωνα με το βιβλίο Ethnic and tourist arts, σελ.172, οι Kuna πιστεύουν ότι το ταλέντο διανέμεται σε όλους τους ανθρώπους σε διαφορετικό βαθμό στον καθένα. Ένας άνθρωπος για παράδειγμα, μπορεί να έχει έμφυτο ταλέντο στο κυνήγι, στην ευγλωττία ή στην κατασκευή Mola. Το ταλέντο αυτό μπορεί να βελτιωθεί με βότανα ή άλλες τεχνικές. Για αυτόν το λόγο, οι Kuna μουλιάζουν όμορφα φύλλα σε νερό και κάνουν κομπρέσες στα μάτια τους, πιστεύοντας ότι με αυτόν τον τρόπο θα βελτιωθεί η ικανότητά τους να κεντούν mola ή να φτιάχνουν καλάθια.  

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου