Mola: Μια παραδοσιακή τέχνη των Ινδιάνων Kuna

Τι σημαίνει "Mola"
Mola στη γλώσσα των Ινδιάνων Kuna σημαίνει ρούχο/ μπλούζα. Οι Kuna είναι μια φυλή ιθαγενών της Αμερικής που κατοικούν κυρίως στον Παναμά και ειδικότερα στα νησιά San Blas. Ωστόσο, η λέξη Mola δε σημαίνει μόνο μπλούζα αλλά χρησιμοποιείται επίσης για να περιγράψει τα ιδιότυπα, υφασμάτινα εργόχειρα που φτιάχνουν οι γυναίκες της φυλής. 

Mola σημαίνει ρούχο/ μπλούζα

ινδιάνικη μόδα, πολιτισμός ινδιάνων, ιθαγενείς Αμερικής, λαϊκή τέχνη ινδιάνων, ινδιάνικες τέχνες, ινδιάνικα ρούχα, στολή ινδιάνου,
image source: © The Trustees of the British Museum


   Mola σημαίνει το συγκεκριμένο εργόχειρο 
πολιτισμός λατινικής Αμερικής, τέχνης λατινικής αμερικής, λατινοαμερικάνικη τέχνη, παραδοασιακό κέντημα, παραδοσιακή τέχνη, τέχνη με ύφασμα
image source: © The Trustees of the British Museum
(Η λέξη Mola αφενός σημαίνει ρούχο, αφετέρου περιγράφει τα εργόχειρα που κατασκευάζουν οι γυναίκες χρησιμοποιώντας μια συγκεκριμένη και εντελώς πρωτότυπη τεχνική)

Τα εργόχειρα Mola, χρησιμοποιούνται για να φτιάχνουν οι γυναίκες τις παραδοσιακές μπλούζες τους. Για κάθε μπλούζα χρειάζονται δύο εργόχειρα Mola. Άλλωστε, ο βασικός λόγος που οι γυναίκες ξεκίνησαν να δημιουργούν mola ήταν για να φτιάχνουν τις μπλούζες τους. Ωστόσο, σήμερα ένας εξίσου σημαντικός λόγος κατασκευής υφασματογραφιών mola είναι για να πωλούνται στους τουρίστες και να αποφέρουν εισόδημα στους ντόπιους. Τα molas που πωλούνται στους τουρίστες είτε κατασκευάστηκαν εξαρχής για αυτόν τον σκοπό είτε προέρχονται από παλιές και μεταχειρισμένες μπλούζες.  

Σχετικά με την μπλούζα Mola
Η παραδοσιακή μπλούζα mola κατασκευάζεται από δύο ορθογώνια υφασμάτινα εργόχειρα. Το ένα δημιουργεί την μπροστά όψη της μπλούζας και το άλλο την πίσω όψη. Τα εργόχειρα ενώνονται μεταξύ τους με ραφές στις πλαϊνές τους άκρες. Το κάθε εργόχειρο mola κατασκευάζεται σε τέτοιο μέγεθος έτσι ώστε να ταιριάζει στο σώμα της γυναίκας που θα το φορέσει. 

Η τεχνική Mola, μοιάζει με την τεχνική applique κατά την οποία κόβονται διάφορα κομμάτια από ύφασμα και στερεώνονται με βελονιές στο ύφασμα/ βάση. Στην περίπτωση της μπλούζας Mola, τα κομμάτια που αφαιρούνται από το ένα εργόχειρο (για παράδειγμα από το μπροστά) χρησιμοποιούνται στο δεύτερο εργόχειρο (σε αυτό που τοποθετείται πίσω). Ως εκ τούτου, η μπροστά και πίσω όψη της μπλούζας είναι παρόμοιες αλλά πανομοιότυπες. Άλλωστε, το ύφασμα, ήταν και είναι ένα ακριβό υλικό και έτσι οι γυναίκες Kuna προσπαθούν να εξοικονομήσουν υλικό, κρατώντας σε καλάθια ακόμα και μικρά κομμάτια με σκοπό να τα χρησιμοποιήσουν αργότερα, σε άλλα Mola. 

Στο λαιμό της μπλούζας τοποθετείται κορδόνι, για να προσαρμόζεται το άνοιγμα. Επίσης, στο λαιμό προστίθεται συχνά διακοσμητική λωρίδα ενώ στους ώμους τοποθετούνται κομμάτια ύφασμα (σαν βάτες). Τα μανίκια της μπλούζας είναι φουσκωτά. 


Πάνω από το εργόχειρο mola, τοποθετείται διακοσμητική ταινία, κατασκευασμένη με την τεχνική applique. Αρκετά συχνά, το ίδιο μοτίβο χρησιμοποιείται και στη διακόσμηση των μανικιών. Το κάτω μέρος της μπλούζας είναι πτυχωτό για να στερεώνεται η μπλούζα κάτω από την φούστα. 



στολή ιθαγενών Αμερικής, πολιτισμός λατινικής Αμερικής,
Η παραδοσιακή μπλούζα των γυναικών της φυλής Ιθαγενών Kuna στον Παναμά.

Η προέλευση των μοτίβων και της τεχνικής. 
Δεν είναι εξακριβωμένο πότε ακριβώς και κάτω από ποιες συνθήκες ή για ποιες ανάγκες ανέπτυξαν οι γυναίκες της φυλής Kuna τη συγκεκριμένη, πρωτότυπη τεχνική υφασματογραφίας. Οι εξηγήσεις είναι αρκετές και διαφέρουν από πηγή σε πηγή. Μερικές πηγές αναφέρουν ότι τα σχέδια Mola προέρχονται από τη ζωγραφική σώματος των Ινδιάνων. Μετά τον αποικισμό από τους Ισπανούς και την επαφή των Ινδιάνων με τους ιεραπόστολους, οι Kuna άρχισαν να μεταφέρουν τα γεωμετρικά σχέδια από τα σώματα στα ρούχα. Οι δύο πιο πιθανοί λόγοι για αυτήν τη μεταφορά είναι, είτε γιατί ήθελαν να μιμηθούν τον τρόπο ντυσίματος των Ευρωπαίων είτε απλά γιατί εξαναγκάστηκαν να φορέσουν ρούχα. Σύμφωνα με ένα κείμενο του μουσείου Hood η τεχνική γεννήθηκε στα τέλη του 1800 γιατί οι ιεραπόστολοι πίεζαν τους ιθαγενείς να φορούν ρούχα δυτικού τύπου. 

Εικάζεται λοιπόν, ότι τα σχέδια Mola, ξεκίνησαν αρχικά ως ζωγραφική σώματος και μεταφέρθηκαν μετά τον αποικισμό της Αμερικής στα υφάσματα. Σύμφωνα με μια άλλη πηγή (ethnic and tourist arts", page 171) η τεχνική mola αναπτύχθηκε όταν η συγκεκριμένη φυλή των Ινδιάνων απέκτησε πρόσβαση σε συγκεκριμένα εργαλεία, δηλαδή στις μεταλλικές βελόνες και στα ψαλίδια και στα έτοιμα υφάσματα. Σύμφωνα, τέλος με μια άλλη πηγή η κατασκευή των Mola χρονολογείται από τα μέσα του 19ου αιώνα, αλλά λόγω της ευαισθησίας του υλικού και της συνεχούς χρήσης, δεν διασώθηκαν εργόχειρα από εκείνη την περίοδο. Για αυτόν το λόγο τα παλαιότερα σωζόμενα molas χρονολογούνται στο 1920. 

Παραδοσιακά, τα θέματα των molas περιλαμβάνουν γεωμετρικά μοτίβα, στυλιζαρισμένα ζώα, ανθρώπους και φυτικές μορφές. Τα σχέδια ωστόσο εξελίχθηκαν και τα σύγχρονα mola, αφηγούνται ιστορίες. 

Η τεχνική mola είναι μια χρηστική λαϊκή τέχνη. Παρόλο που αναπτύχθηκε πρόσφατα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πολιτιστική ταυτότητα των ινδιάνων Kuna. Η τεχνική είναι ζωντανή, δηλαδή δουλεύεται ακόμα και σήμερα από τις γυναίκες και μεταφέρεται από τις γηραιότερες στις νεότερες. 


Αισθητική και τύποι Mola

Στο εργόχειρο Mola, δεν υπάρχουν "αδούλευτες" και άδειες περιοχές. Ολόκληρη η επιφάνεια είναι σκαλισμένη και "κεντημένη". Όσον αφορά στα χρώματα, σημαντικό ρόλο παίζει η αντίθεση. Στα molas δε χρησιμοποιούνται υφάσματα με παρόμοια χρώματα το ένα πάνω από το άλλο.  

Σύμφωνα με το βιβλίο "ethnic and tourist arts", page 173) υπάρχουν οι παρακάτω τύποι Mola

  • Δύο χρωμάτων (ονομάζονται και mugan ή παλιομοδίτικα). Αυτά, φτιάχνονται με δύο στρώσεις υφασμάτων. Τα παλαιότερα molas ανήκαν σε αυτόν τον τύπο. 
  • Τριών χρωμάτων αλλά μόνο με δύο υφάσματα (ονομάζονται και obo galet). Είναι περίπλοκα molas και δύσκολα στο σχεδιασμό τους.  
  • Τριών χρωμάτων με τρία υφάσματα. Αυτός ο τύπος συναντάται συχνότερα από όλους τους τύπους mola στις φωτογραφίες μεταξύ 1930-1940. 
  • Πολύχρωμα. Πρόκειται για τον πιο δημοφιλή και πρόσφατο τύπο, με τρία τουλάχιστον υφάσματα και πολλά μικρότερα γεμίσματα σε άλλα χρώματα. 
Οι Kuna επιλέγουν έντονα χρώματα που δημιουργούν μεταξύ τους μεγάλη αντίθεση. Γενικά, το κόκκινο είναι κυρίαρχο χρώμα και χρησιμοποιείται συχνά στην ανώτερη στρώση. Το μαύρο χρησιμοποιείται κυρίως για να περιγράψει το σχέδιο. 

Βιβλιογραφικές πηγές:
1. 'Molas', from Oswaldo DeLeon Kantule, Retrieved October 25 2013.
2. "The art of the mola comes from Panama's Guna women". Retreived October 25 2013
3. "The art of being Kuna", Retreived October 25 2013

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου