Οι τέχνες του υφάσματος στις Άνδεις

Οι τέχνες του υφάσματος (υφαντική, βαφή, κέντημα, πλεκτική κλπ) εξασκούνται από τους ντόπιους πληθυσμούς των Άνδεων για περισσότερα από 10.000 χρόνια. Στο σπήλαιο Guitarrero βρέθηκαν τεχνουργήματα από ίνες που χρονολογούνται στα 8.000π.Χ. και αποτελούν τα παλαιότερα τεχνουργήματα από ίνες που βρέθηκαν στη Ν. Αμερική.  
Τμήμα υφάσματος, αποτελούμενο από δύο κομμάτια υφάσματος ραμμένα μεταξύ τους. Η βάση είναι από βαμβάκι ενώ το σχέδιο υφάνθηκε με ζωικές ίνες. Οι φιγούρες έχουν υψωμένα τα χέρια στο πλάι, φορούν καπέλα, σκουλαρίκια και χιτώνες. πηγή εικόνας: British museum. © The Trustees of the British Museum
Στις κοινωνίες των Άνδεων, η κατασκευή και διακόσμηση υφασμάτων αποτελούσε μια από τις σημαντικότερες μορφές τέχνης και τεχνολογίας. Η παραγωγή απορροφούσε ένα σημαντικό μέρος των πρώτων υλών και των πόρων και απασχολούσε ένα σημαντικό αριθμό τεχνιτών, κυρίως γυναικών. Διαφορετικά υφάσματα παράγονταν για διαφορετικούς σκοπούς, όπως για την ταφή των νεκρών, για τα κοστούμια των σαμάνων-μάγων, για την κατασκευή σκοινιών γεφυροποιίας, κορδονιών, κτλ. Η ένδυση επίσης υποδήλωνε τη φυλή και την κοινωνική τάξη. Τα πιο σπάνια ρούχα προορίζονταν για τους αρχηγούς, οι οποίοι τα φορούσαν μία μόνο φορά σε σημαντικές τελετές. 

Για την παραγωγή ινών χρησιμοποιούνταν δύο πηγές: Το βαμβάκι και τα οι τρίχες των καμηλιδών (λάμα, αλπακά, βικούνια, γκουανάκο). Συνεπώς, οι ίνες ήταν αφενός φυτικές και αφετέρου ζωικές (το αντίστοιχο των ινών των καμηλιδών είναι το μαλλί του προβάτου). Το βαμβάκι καλλιεργούνταν στις παράκτιες περιοχές ενώ τα ζώα από τα οποία αφαιρούσαν το μαλλί εκτρέφονταν στις ορεινές περιοχές. Μάλιστα, η ζήτηση υφασμάτων ήταν αυτή που κυρίως ώθησε την ανάπτυξη της καλλιέργειας του βαμβακιού και την εκτροφή ζώων. Ωστόσο, στις ορεινές περιοχές βρέθηκαν βαμβακερές ίνες και το αντίστροφο, γεγονός που δείχνει ότι το εμπόριο ανθούσε μεταξύ των διαφόρων περιοχών. 

Τα πρώιμα υφάσματα του Περού κατασκευάζονταν από ίνες βαμβακιού χωρίς τη χρήση αργαλειού, χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως το πλέξιμο, την κομποδετική, την δημιουργία κοτσίδων κτλ. Στη συνέχεια, οι υφάντρες άρχισαν να χρησιμοποιούν και τις ζωικές ίνες. Ωστόσο, ακόμη και μετά την εισαγωγή του αργαλειού στις αρχές τις 2ης χιλιετίας πΧ, οι παλαιότερες τεχνικές δεν εγκαταλείφθηκαν ποτέ. 

Μετά τη εισαγωγή του αργαλειού, τα υφάσματα υφαίνονταν σε απλό φορητό αργαλειό. Το στημόνι αποτελούμενο από άβαφες ίνες τυλίγονταν γύρω από δύο δοκάρια. Το ένα δοκάρι, τοποθετούνταν σε σταθερό σημείο και το άλλο στερεώνονταν με λουρί στη μέση του υφαντή. Ο χρήστης του αργαλειού έλεγχε την ένταση των στημονιών γέρνοντας μπρος-πίσω την πλάτη του και περνώντας με τη σαΐτα το υφάδι, από την μία άκρη ως την άλλη. 

Τα υφάσματα, είχαν πολύπλοκα σχέδια και για τη δημιουργία των σχεδίων αυτών χρησιμοποιούνταν μια πλειάδα τεχνικών. Στις ταπισερί, προκειμένου να δημιουργηθούν πολύχρωμα σχέδια, το υφάδι δεν υφαίνονταν από τη μία άκρη μέχρι την άλλη αλλά κάλυπτε μόνο την περιοχή του συγκεκριμένου χρώματος. Επίσης, το κέντημα, που γινόταν μετά την ύφανση, έδινε ακόμη μεγαλύτερη ελευθερία στη δημιουργία καμπύλων μορφών και λεπτομερειών. Η τεχνολογία των βαφών με φυσικές χρωστικές ήταν εξίσου ανεπτυγμένη και μερικά σχέδια αποδίδονταν με δεκάδες χρώματα. 

Όσο περισσότερο αναπτύσσονταν η τεχνολογία παραγωγής υφασμάτων τόσο περισσότερο δημιουργούνταν η ανάγκη εξειδίκευσης τεχνιτών. Ως εκ τούτου, με το πέρασμα των χρόνων η παραγωγή υφασμάτων έγινε μια πολύπλοκη διαδικασία, με πολλές φάσεις και δεκάδες εξειδικευμένου τεχνίτες. Σήμερα, λόγω της πολυπλοκότητα των υφασμάτων αυτών, οι ερευνητές δυσκολεύονται να κατανοήσουν το τρόπο και τις τεχνικές που εφαρμόστηκαν για την κατασκευή τους, και έτσι στρέφονται στους σύγχρονους ντόπιους τεχνίτες που κληρονόμησαν την παράδοση από τους προγόνους τους. 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου