Ο κάθετος αργαλειός με βάρη πάνω σε ένα αρχαιοελληνικό αγγείο

Το ύφασμα είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο υλικό, με μικρή αντοχή στις φθορές του χρόνου. Για αυτόν το λόγο, τα αρχαιολογικά ευρήματα από ύφασμα είναι σπάνια. Ωστόσο, στοιχεία για τις τέχνες του υφάσματος έχουν αποτυπωθεί σε άλλες μορφές τέχνης, περισσότερο ανθεκτικές, όπως στην κεραμική και στη ζωγραφική. Για παράδειγμα, ένας μέρος των πληροφοριών που αφορούν στα προϊστορικά χρόνια, προέρχεται από τα αποτυπώματα υφασμάτων πάνω σε μαλακό πηλό. Ένα άλλο παράδειγμα είναι οι σκηνές που ζωγραφίζονταν πάνω στα κεραμικά αγγεία και απεικόνιζαν σκηνές από την καθημερινή ζωή στην αρχαία Ελλάδα.

Ένα τέτοιο αγγείο είναι και μια μελανόμορφη λήκυθος (550-530 π.Χ) που χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση λαδιού και αποδίδεται στο ζωγράφο του 'Αμαση. Η εικονογράφηση του αγγείου αποδίδει με μεγάλη ακρίβεια τον κάθετο αργαλειό με βάρη καθώς και διάφορες γυναίκες που επεξεργάζονται το μαλλί. Ο κάθετος αργαλειός με βάρη αποτελούσε τον κύριο τύπο αργαλειού της κλασικής αρχαιότητας. 
αργαλειός, αρχαίος αργαλειός, ελληνικός αργαλειός
Λήκυθος, περίπου το 530-550π.Χ, Αρχαϊκό μελανόμορφο αγγείο.
Αποδίδεται στο ζωγράφο του Άμαση,
Πηγή φωτογραφίας: The metropolitan museum of Arts

Στο κέντρο του αγγείου δύο γυναίκες, υφαίνουν στον αργαλειό. Ο συγκεκριμένος αργαλειός λειτουργούσε ως εξής. Τα στημόνια κρεμιόνταν από μια οριζόντια, κυλινδρική δοκό στο πάνω μέρος της κατασκευής. Ωστόσο, τα στημόνια θα έπρεπε να παραμένουν σταθερά και τεντωμένα. Για αυτόν το λόγο, έδεναν στο κάτω μέρος των στημονιών μερικά βάρη, για παράδειγμα πέτρες. Η ύφανση στον κάθετο αργαλειό γινόταν από κάτω προς τα πάνω, ενώ το έτοιμο ύφασμα τυλίγονταν σταδιακά γύρω από την κυλινδρική δοκό. 

Οι συγκεκριμένοι αργαλειοί είχαν μεγάλο πλάτος και απαιτούσαν την συμμετοχή δύο υφαντριών. Στη σκηνή της ληκύθου, η αριστερή υφάντρια, χρησιμοποιώντας ένα ραβδί, χτυπά και συμπυκνώνει το υφάδι. Η υφάντρια στα δεξιά, ξεχωρίζει τα στημόνια με μία ράβδο έτσι ώστε το υφάδι να περνά εναλλάξ πάνω και κάτω από το στημόνι. 

Δεξιά της σκηνής με τον αργαλειό απεικονίζονται δύό γυναίκες που βγάζουν το μαλλί από ένα καλάθι, ενώ μια τρίτη επιβλέπει τη διαδικασία. Ακόμη πιο δεξιά, απεικονίζονται δύο γυναίκες που επεξεργάζονται το άστριφτο ακόμη μαλλί. Η αμέσως επόμενη σκηνή, καταλαμβάνεται από δύο γυναίκες που διπλώνουν προσεκτικά το ύφασμα και ετοιμάζονται να το ακουμπήσουν σε ένα χαμηλό σκαμπό, πάνω σε ένα ήδη διπλωμένο ύφασμα. Η επόμενη γυναικεία φιγούρα γνέθει, ενώ η τελευταία επεξεργάζεται και πάλι το άστριφτο μαλλί. 
Λήκυθος, περίπου το 530-550π.Χ, Αρχαϊκό μελανόμορφο αγγείο.
Αποδίδεται στο ζωγράφο του Άμαση,
Πηγή φωτογραφίας: The metropolitan museum of Arts
Από το συγκεκριμένο αγγείο, όχι μόνο λαμβάνουμε πληροφορίες για τις τεχνικές κατασκευής υφασμάτων, αλλά και για τις κοινωνικές συνθήκες τις εποχής. Άλλωστε, η υφαντική αποτελούσε μια από τις βασικότερες δραστηριότητες των γυναικών της αρχαίας Ελλάδας, ενώ οι ικανότητες των γυναικών στην υφαντική θεωρούνταν ιδιαίτερο προσόν. Αυτή μάλιστα η αντίληψη, δηλαδή η συσχέτιση των τεχνών του υφάσματος (υφαντική, κέντημα, ράψιμο κλπ) με την αξία μιας γυναίκας συναντάται σε πολλούς πολιτισμούς (βλέπε Ινδιάνους Kuna), ενώ στην Ελλάδα ίσχυε και μέχρι πρόσφατα (Υπόσημείωση 1). 

Τέλος, στην συγκεκριμένη λήκυθο γίνεται και συσχέτιση μεταξύ του γάμου και της υφαντικής τέχνης. Ακριβώς πάνω από την σκηνή του αργαλειού αναπαρίσταται μια καθιστή γυναίκα που προσφέρει το πέπλο της. Η κίνηση αυτή συνδέεται με τις νύφες στην αρχαία Ελλάδα. 

Υποσημειώσεις:
  1. Η πεθερά μου, βλάχα στην καταγωγή, που γεννήθηκε και ζει στην Κατερίνη, ξημεροβραδιαζόταν στον αργαλειό, και αυτό προκαλούσε το ενδιαφέρον των υποψήφιων γαμπρών, οι οποίοι συμπέραιναν ότι θα είναι εξίσου εργατική και ικανή ως σύζυγος. Ο Όμηρος επίσης, περιέγραψε την Πηνελόπη ως μια πιστή σύζυγο που δούλευε σε καθημερινή βάση στον αργαλειό.  


Πηγές:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου