Τα κεντήματα του πολιτισμού των Παράκας (600 π.Χ- 200 μ.Χ)

Οι αρχαίοι κάτοικοι των Άνδεων (σημερινό Περού και Βολιβία) εκτός από ψαράδες και αγρότες ήταν και εξαιρετικοί καλλιτέχνες. Μάλιστα, είχαν αποκτήσει σημαντικές δεξιότητες και γνώριζαν πώς να μορφοποιούν δεκάδες υλικά, όπως την πέτρα, τα οστά, το χρυσό, τα κοχύλια, τη λάσπη, τις ίνες, τα φτερά κ.ά. Σε αντίθεση ωστόσο, με άλλους πολιτισμούς του κόσμου, οι κοινωνίες των Άνδεων ανέπτυξαν πρώτα τη μνημειακή αρχιτεκτονική και τις τέχνες του υφάσματος, και κατόπιν ανέπτυξαν την κεραμική και την οργανωμένη γεωργία. Ειδικότερα, οι διαδικασίες παραγωγής και διακόσμησης υφάσματος πρέπει να είχαν αναπτυχθεί σε μεγάλο βαθμό. Από τα ευρήματα διαπιστώνουμε ότι ο κλάδος της υφαντουργίας απασχολούσε δεκάδες εξειδικευμένους τεχνίτες, όπως υφάντες, ράφτες, κεντητές και άλλου εξειδικευμένους τεχνίτες. Επίσης το σύστημα παραγωγής και επεξεργασίας υφασμάτων θα έπρεπε να είναι οργανωμένο και να λειτουργούσε με υψηλά τεχνολογικά και αισθητικά κριτήρια. Ακόμη και σήμερα τα πολύχρωμα υφάσματα των Άνδεων με την πλούσια κεντημένη διακόσμηση αποτελούν πηγή έμπνευσης και θαυμασμού για τους ερευνητές και του εικαστικούς. 

Ο πολιτισμός Chavin de Huantar (Τσαβίν ντε Χουαντάρ) ήταν ένας από τους πρώτους πολιτισμούς που άνθησε στα υψίπεδα των Άνδεων και επηρέασε βαθιά τις γειτονικές κοινωνίες. Ωστόσο, παρά την ακτινοβολία και τον κεντρικό ρόλο του πολιτισμού Τσαβίν, διάφορες κοινωνίες των Άνδεων, μπόρεσαν να διαφοροποιηθούν και να αναπτύξουν διαφορετικό πολιτισμό και τέχνες. Για παράδειγμα ο πολιτισμός των Παράκας (Paracas), που άνθησε μεταξύ 600π.Χ και 200 μ.Χ., αναπτύχθηκε κατά ένα μεγάλο χρονικό διάστημα παράλληλα με τον πολιτισμό Τσαβίν. Μέχρι, τις πρώτες ανασκαφές το 1925 από τον Dr. Julio C. Tello, τίποτα δεν ήταν γνωστό για την κοινωνία των Παράκας. Αρχικά, τα πολλά αρχαιολογικά ευρήματα συσχετίστηκαν με τον πολιτισμό των Nazca (Νασκα), λόγω της ομοιότητας τους με τα πολύχρωμα υφαντά και κεραμικά που βρέθηκαν στην περιοχή Νάσκα.  

Η κοινωνία των Παράκας, αποτελεί μια από τις πρώτες γνωστές, οργανωμένες κοινωνίες της Ν.Αμερικής και σε συνεργασία με άλλες κοινωνικές ομάδες της ίδιας εποχής έθεσαν τις βάσεις για την μετέπειτα ανάπτυξη άλλων πολιτισμός, όπως των Ίνκας. Οι Παράκας εξαρτώνταν κυρίως από το ψάρεμα ενώ ήξεραν να καλλιεργούν και τη γη και να παράγουν φασόλια, καλαμπόκι, πιπέρι, φιστίκια κ.α. Επίσης ήταν τεχνίτες με υψηλές δεξιότητες. 
ανδεις, πολιτισμός, ινδιάνοι, ιθαγενείς, τέχνη, κέντημα, υφαντική
Υπερφυσική φιγούρα που πετάει. Πιθανόν να αναπαριστά μια σαμανιστική πτήση.
Πηγή εικόνας: Το σχέδιο είναι βασισμένο σε αυθεντικό ύφασμα των Παράκας, από το βιβλίο "Textiles of Ancient Peru" του Roberto Gheller Doig.


Οι τέχνες του υφάσματος: 
Ο πολιτισμός των Παράκας είναι σήμερα γνωστός για τα εκπληκτικά υφάσματα, που χαρακτηρίζονται από τα έντονα και αντίθετα χρώματα καθώς και από τις φιγούρες και μοτίβα που κεντήθηκαν επάνω στα υφάσματα. Σημειώνεται, ότι όλα τα αρχαιολογικά ευρήματα από ύφασμα βρέθηκαν μέσα σε τάφους επειδή το προστατευμένο περιβάλλον του τάφου προστάτεψε τα υφάσματα από τον ήλιο και από άλλους επιβαρυντικούς παράγοντες. Επιπλέον, το ξηρό κλίμα της νότιας ακτής του Περού, ευνόησε τη διατήρηση των οργανικών υλικών σε άριστη κατάσταση. 

Τα υφάσματα χρησιμοποιούνταν για το τύλιγμα των σωμάτων των νεκρών, δημιουργώντας ένα είδος μούμιας. Μερικά σώματα, ήταν τυλιγμένα μέχρι και με 200 διαφορετικές στρώσεις υφάσματος. Βέβαια, το ύφασμα δεν είχε μόνο ταφικό ρόλο αλλά χρησιμοποιούνταν για να δηλώνει την εξουσία και την κοινωνική θέση μεταξύ των ανθρώπων. Μάλιστα, η κοινωνική τάξη που είχε ο αποθανών όταν ζούσε θα έπρεπε να αντανακλάται στον πλούτο και στην ποικιλία των υφασμάτων που τοποθετούνταν μέσα στον τάφο. Μερικά ταφικά υφάσματα ξεπερνούσαν σε μήκος τα 34 μέτρα. Σίγουρα η κατασκευή αυτών των εργόχειρων απαιτούσε μια σύνθετη οργάνωση και ένα μεγάλο αριθμό τεχνιτών και εργατών, όπως κτηνοτρόφων που παρασκεύαζαν το μαλλί, γεωργών που καλλιεργούσαν το βαμβάκι, συλλεκτών πρώτων υλών που παρασκεύαζαν τις φυτικές βαφές, υφαντουργών, κ.ά. Άλλωστε η κοινωνία Παράκας ήταν μια δομημένη κοινωνία με ιεραρχία. Τα υφάσματα χρησιμοποιούνταν, επίσης και ως μέσο για να μεταφέρονται θρησκευτικά μηνύματα και παραδόσεις. 

Χρονικές περίοδοι και υφάσματα:
Από τους τάφους Cerro Colorado και Cabeza Larga, ανασκάφτηκαν περισσότερα από 400 ταφικά υφάσματα. Από την μελέτη των ευρημάτων, οι μελετητές διαχώρισαν τον πολιτισμό Παράκας σε δύο περιόδους: Στην περίοδο όπου οι ταφές γίνονταν σε κοιλότητες κάτω από την γη και στην περίοδο της νεκρόπολης.
  • Κατά την πρώτη περίοδο η βασική πρώτη ύλη ήταν το βαμβάκι, από την επεξεργασία του οποίου παράγονταν μια μεγάλη ποικιλία υφασμάτων (υφαντά, βαμμένα υφάσματα, γάζες, ταπισερί, κεντήματα κτλ). Τα υφάσματα χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή ρούχων, ζωναριών, κεφαλόδεσμων, μανδυών κτλ.
  • Κατά τη δεύτερη φάση, δεν παρατηρήθηκε αξιοσημείωτη αλλαγή ως προς την εικονογράφηση των υφασμάτων. Αυτό που ήταν νέο, ήταν αφενός η χρήση δύο τύπων ινών- των βαμβακερών και των μάλλινων και αφετέρου η ανάπτυξη της κεντητικής πάνω σε ύφασμα. Όσον αφορά στο βαμβάκι, καλλιεργούνται και οι δύο ποικιλίες: η λευκή και η καφέ. όσον αφορά τις ζωικές ίνες, αυτές προέρχονταν από τα ζώα των Άνδεων (βικούνια, Λάμα και αλπακά). Τα συγκεκριμένα ζώα ζούσαν στα υψίπεδα των Άνδεων και χρησιμοποιούνταν για χιλιάδες χρόνια ως ζώα-κουβαλητές αλλά και ως πηγή μαλλιού και κρέατος. Η μεγάλη νεκρόπολη του Παράκας αποτελεί ένα αχανή, κοινόχρηστο χώρο στον οποίο βρέθηκαν 420 νεκροί και χρονολογείται γύρω στο 300-200 π.Χ. 
παράκας, κέντημα, ύφασμα, σχέδιο υφάσματος, ιθαγενείς, ινδιάνοι
Φιγούρα με οπλισμό που κρατάει συμβολικά αντικείμενα. Οι φιγούρες επαναλαμβάνονται αλλά τα χρώματά τους αλλάζουν.
Πηγή εικόνας: Το σχέδιο είναι βασισμένο σε αυθεντικό ύφασμα των Παράκας, από το βιβλίο "Textiles of Ancient Peru" του Roberto Gheller Doig.

Κεντημένη εικονογράφηση πάνω σε ύφασμα.  
Η εικονογράφηση των κεντημένων υφασμάτων αφορούσε κυρίως σε ανθρωπόμορφες, αιλουροειδής ή οφιοειδής φιγούρες, σε υβριδικά πλάσματα για παράδειγμα άνθρωπος-πουλί, σε πολεμιστές, χορευτές, κ.ά. Πολλά από τα μυθολογικά αυτά πλάσματα φέρουν βαρύ οπλισμό, φορούν μάσκες, το κεφάλι τους είναι καλυμμένο με φτερά και κρατούν σκήπτρα ως σύμβολα εξουσίας, όπως επίσης και μαχαίρια και ανθρώπινα κεφάλια-τρόπαια. Από το στόμα τους βγαίνουν φίδια μέσα στα οποία υπάρχουν σπόροι και φρούτα. Άλλες μορφές που εικονογραφούνται στα υφάσματα είναι οι μαιμούδες, οι αλεπούδες, οι κόνδορες, τα αλπακά, τα βικούνια, τα αιλουροειδή κ.α.

Η κεντημένη φιγούρα επαναλαμβάνονταν είτε σε κάναβο είτε σε οριζόντιες και κατακόρυφες σειρές. Ωστόσο, η επανάληψη δεν ήταν ακριβώς ίδια καθώς εναλλάσσονταν τα χρώματα αλλά και η κατεύθυνση της φιγούρας. Σε μερικούς τάφους βρέθηκαν κομμάτια υφάσματος με διαφορετικές χρήσεις, όπως μανδύας, μεσοφόρι, κεφαλόδεσμος, κάπα κ.ά, όπου όλα έφεραν την ίδια διακόσμηση.

Οι μανδύες αποτελούσαν ένα απλό υφαντό, μάλλινο ύφασμα πάνω στο οποίο κεντιόνταν το σχέδιο. Οι κεντητές χρησιμοποιούσαν μικρές βελονιές, τη μία πάνω στην άλλη για να δημιουργήσουν τα πολύχρωμα, καμπυλόμορφα μοτίβα. Μερικές φορές χρησιμοποιούσαν ακόμη και 22 διαφορετικά χρώματα σε μία μόνο φιγούρα, αλλά μόνο μία απλή βελονιά.

Για τη βαφή του υφάσματος χρησιμοποιούνταν φυσικές πρώτες ύλες. Ωστόσο, οι φυσικές βαφές όταν εκτίθενται στο φως του ήλιου και στην υγρασία δεν διαρκούν πολύ καιρό. Για αυτό η διατήρηση των χρωμάτων στα υφάσματα που βρέθηκαν στους τάφους είναι αξιοσημειωτη. Η διατήρηση οφείλεται πιθανόν στις ξηρές συνθήκες αλλά και στην έλλειψη φωτός που υπάρχει μέσα στα υπόγεια, ταφικά δωμάτια. 
Κεντημένη φιγούρα που κρατά ένα καλάθι με ένα παιδί. 
Πηγή εικόνας: Το σχέδιο είναι βασισμένο σε αυθεντικό ύφασμα των Παράκας, από το βιβλίο "Textiles of Ancient Peru" του Roberto Gheller Doig.

Βιβλιογραφικές πηγές:



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου