Οι διεθνείς μπιεναλε στη Λωζάνη και ο ρόλος τους στην αναβίωση των τεχνών του υφάσματος


H μπιενάλε της Λωζάνης αποτέλεσε μια σημαντική εικαστική διοργάνωση που έλαβε χώρα μεταξύ των ετών 1962 και 1995, στην Λωζάνη. Ωστόσο, η επιτυχία της διοργάνωσης ήταν μάλλον αναπάντεχη καθώς η Λωζάνη ήταν μια μικρή πόλη στην Ελβετία, χωρίς παράδοση στην υφαντουργία ή στην παραγωγή υφασμάτων. Οι εκθέσεις αρχικά περιλάμβαναν μόνο ταπισερί. Σταδιακά, όμως άρχισαν να αγκαλιάζουν περισσότερα πειραματικά έργα που μπορούσαν παρόλα αυτά να κατηγοριοποιηθούν κάτω από την ευρύτερη έννοια του υφάσματος (Textile Art).

Η διοργάνωση της Μπιενάλε ήταν μια ιδέα των Pierre Pauli (1916-1979), ενός ερασιτέχνη των τεχνών, και του Jean Lurçat, ενός γνωστού Γάλλου ζωγράφου και σχεδιαστή ταπισερί. Ο Jean Lurçat ήταν ηγετική φυσιογνωμία ανάμεσα στους διανοούμενους και καλλιτέχνες της Ευρώπης. Σημαντική θεωρείται η συμβολή του στην αναβίωση της σύγχρονης ταπισερί μετά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά και η πρωτοβουλία του να καλέσει μεγάλους ζωγράφους της εποχής, όπως τον Picasso και τον Manessier, να ασχοληθούν με τον σχεδιασμό υφαντών ταπισερί.
μπιενάλε

Η Alice και ο Pierre Pauli, συνάντησαν τον Lurçat στις αρχές του 1950 και το 1959 αποφάσισαν από κοινού τη διοργάνωση της μπιενάλε ταπισερί στη Λωζάνη, ενώ το 1961 ίδρυσαν το Διεθνές Κέντρο Μοντέρνας και Αρχαίας Ταπισερί (CITAM). Τη διεύθυνση του κέντρου, ανέλαβε μέχρι το θάνατό του, ο Jean Lurçat. Από το 1962 έως 1995, κατά τη διάρκεια τριών δεκαετιών, το κέντρο CITAM διοργάνωσε 16 εκθέσεις ταπισερί, οι οποίες μέχρι και σήμερα θεωρούνται ορόσημα στη σύγχρονη τέχνη του υφάσματος. Αρχικά, οι μπιενάλε περιλάμβαναν έργα σύγχρονης υφαντικής με εικονιστική θεματολογία. Οι διαστάσεις των ταπισερί ήταν μεγάλες, καθώς οι όροι της έκθεσης όριζαν ως ελάχιστο εμβαδόν τα 12 τμ. Άλλωστε, εκείνη την εποχή οι υφαντές ταπισερί θεωρούνταν μια μορφή "τοιχογραφίας", άμεσα συνδεδεμένη με την αρχιτεκτονική και τη διακόσμηση εσωτερικών χώρων. 

Η μπιενάλε της Λωζάνης, ήταν η πρώτη διεθνής πλατφόρμα- και για πολλά χρόνια η μοναδική- η οποία ενθάρρυνε τους δημιουργούς να πειραματιστούν με νέα υλικά και τεχνικές. Πολλοί δημιουργοί, υπό την επίδραση των εκθέσεων, αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τους κλασικούς τρόπους ύφανσης και τα κλασικά σχέδια και να πειραματιστούν με πρωτότυπα σχέδια, νέες τεχνικές και ασυνήθιστα υλικά. Τα κλασικά υφαντά έργα που αναρτώνταν στους τοίχους αντικαταστάθηκαν από εικαστικές εγκαταστάσεις και γλυπτά ενώ σύντομα έκανε την εμφάνισή του ένας νέος κόσμος τρισδιάστατων έργων από ίνες και ύφασμα.

Σε κάθε νέα Μπιενάλε οι εικαστικοί δημιουργοί εμφανίζονταν ολοένα και πιο ριζοσπαστικοι και οι θεατές παρακολουθούσαν από τη μία μπιενάλε στην άλλη, τις βαθιές αλλαγές στο αντικείμενο, από το εικονιστικό στο αφηρημένο, από τις δύο-διαστάσεις στα γλυπτά, από τα επιτοίχια υφάσματα στις αυτοφερόμενες κατασκευές. Μάλιστα, στη 15η μπιενάλε η λέξη "ταπισερί" εξαφανίστηκε και το όνομα της διοργάνωσης άλλαξε από Διεθνής Μπιενάλε Ταπισερί σε Διεθνής Μπιενάλε Λωζάνης σύγχρονης τέχνης υφάσματος (Ιnternational Βiennal of Laussane Contemporary Textile Art). Η αλλαγή του ονόματος βέβαια δεν έγινε τυχαία καθώς ήδη είχαν αρχίσει να συμμετέχουν καλλιτέχνες που ούτε ύφαιναν ούτε έκλωθαν, χρησιμοποιούσαν ωστόσο ως βασικό υλικό το ύφασμα και τις ίνες. Επιπλέον, οι δημιουργοί είχαν ήδη αρχίσει να αισθάνονται πιο κοντά στις καλές τέχνες παρά στο πεδίο της χειροτεχνίας και των εφαρμοσμένων τεχνών.

Οι μπιενάλε της Λωζάνης δημιούργησαν ένα καινούργιο πεδίο τέχνης, αυτό που ονομάζουμε Textile Arts, το οποίο απέκτησε αυτονομία και διακριτή ταυτότητα. Πολλοί συμμετέχοντες απέκτησαν φήμη από τη συμμετοχή τους στις εκθέσεις ενώ άλλοι, όπως οι Magdalena Abakanowicz, Jagoda Buić, Olga de Amaral, Ritzi και Peter Jacobi, Elsi Giauque και Naomi Kobayashi ήταν ήδη γνωστοί στο κοινό. Σημαντικό ήταν επίσης το γεγονός ότι οι μπιενάλε εστίασαν σε όλες τις πιθανές μορφές τέχνης που θα μπορούσαν να στεγαστούν κάτω από την ευρύτερη ονομασία Textile Art. 



Πηγες: 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου